Kierunek  Informatyka na PG

W kwietniu 1963 roku w Politechnice Gdańskiej został uruchomiony Ośrodek Obliczeniowy, w którym został zainstalowany komputer, nazywany wówczas maszyną cyfrową, typu ZAM 2 beta. Uruchomienie Ośrodka Obliczeniowego można uważać za początek rozwoju informatyki w Politechnice Gdańskiej. Dwa lata wcześniej autor niniejszego opracowania miał okazję zapoznania się z ówczesną techniką komputerową podczas stażu przemysłowego w Instytucie Maszyn Matematycznych w Warszawie, a następnie w roku 1962 był słuchaczem kursu programowania w języku SAKO.

Uruchomienie Ośrodka Obliczeniowego PG pozwoliło na rozpoczęcie zajęć dydaktycznych z zakresu maszyn matematycznych, jak wówczas nazywano tę dyscyplinę. Opracowano programy dwugodzinnych wykładów oraz zajęć laboratoryjnych na komputerze ZAM 2 beta. W ramach wykładów omawiano budow�� i zasady działania komputera, zagadnienia teoretyczne, oraz języki programowania stosowane w ZAMie. Na zajęciach laboratoryjnych uruchamiano programy pisane w języku SAKO (System Automatycznego KOdowania), który stanowił uproszczoną i spolonizowaną wersję języka Fortran przeznaczoną dla maszyn cyfrowych ZAM 2 beta. Zajmowano się również asemblerem SAS (system adresów symbolicznych).

Pracami Ośrodka Obliczeniowego przez wiele lat kierował doc. Aleksander Jankowski, a do grona jego współpracowników należało wielu wybitnych specjalistów, którzy później brali czynny udział w tworzeniu kierunku Informatyka w PG.

Równolegle zajmowano się maszynami analogowymi. Katedra Podstaw Telekomunikacji PG, staraniem jej kierownika prof. J. Seidlera, otrzymała radziecką maszynę analogową MN 7. Prowadzone były też wykłady z maszyn analogowych. Powstały kilka lat później Instytut Cybernetyki Technicznej obok maszyny MN 7 dysponował też trzema maszynami analogowymi Elwat 100 produkcji Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Program studiów był stale modyfikowany z wzrastającym udziałem maszyn cyfrowych, tak że w latach 70 zaniechano prowadzenia wykładów z maszyn analogowych.

W roku 1966 opracowano jednolity program ramowy studiów magisterskich dla Kierunku Elektronika, w którym wprowadzono wykład pt. Programowanie Maszyn Matematycznych (2-2-) przeznaczony dla wszystkich studentów kierunku. Dodatkowo, w ramach specjalności Automatyka, prowadzono wykłady: Organizacja Maszyn Cyfrowych (2-2-) oraz Obwody Funkcjonalne Maszyn Cyfrowych (2-2-). Kilka lat później wykłady te stały się przedmiotami podstawowymi dla nowoutworzonego kierunku Informatyka. Program studiów dla tego kierunku, opracowany w połowie lat siedemdziesiątych, obejmował też szereg nowych przedmiotów specjalistycznych. Wyrazem zachodzących wówczas zmian było zastąpienie dotychczasowej nazwy Instytutu Cybernetyki Technicznej przez Instytut Informatyki.

Historia Katedry ASK (KASK-u)

Katedra Architektury Systemów Komputerowych powstała w roku 1992, po likwidacji struktury instytutowej. By jednak przedstawić je korzenie trzeba cofnąć się o półwiecze do struktury ówczesnego Wydziału Elektrycznego Politechniki Gdańskiej. Na wydziale tym do roku 1951 istniały dwa oddziały: oddział prądów słabych (zalążek Wydziału Łączności) i oddział prądów silnych (obecny Wydział Elektryczny), który z kolei posiadał pięć sekcji. W obrębie oddziału prądy słabe były dwie sekcje z oddzielnym programem studiów: sekcja radiotechniki i sekcja teletechniki. Sekcją Radiotechniki kierował profesor P. Szulkin, późniejszy Rektor PG, zaś sekcją teletechniki kierował profesor Ł. Dorosz. W 1952 (1 IX) roku wydzielono z Wydziału Elektrycznego dwie sekcje, i na ich bazie utworzono Wydział Łączności Politechniki Gdańskiej.

W 1956 roku z-ca prof. R. Zimmermann objął nowo utworzoną Katedrę Miernictwa Telekomunikacyjnego, zaś kierownikiem Katedry Podstaw Telekomunikacji został doc. dr inż. Jerzy Seidler. Z tej katedry wywodzi się obecna Katedra Architektury Systemów Komputerowych, jak i wszystkie pozostałe katedry informatyczne oraz obecna Katedra Systemów Automatyki. Pierwszymi pracownikami Katedry Podstaw Telekomunikacji byli: prowadzący ćwiczenia (był to odpowiednik obecnego stażysty) mgr inż. Teresa Ekiert, mgr inż. Tadeusz Bartkowski i mgr inż. Cezary Bowszyc. Katedra w owym czasie mieściła się na parterze budynku starej elektroniki i zajmowała pół pokoju wspólnie z kreślarzem.

Katedra Podstaw Telekomunikacji zmieniła w 1965 roku nazwę na Katedra Teorii Sterowania i Informacji, stając się zalążkiem Zakładu Badań Operacyjnych i Przetwarzania Informacji oraz Zakładu Automatyki. W roku 1969 przeprowadzono reorganizację Wydziału Elektroniki (do 1967r. Wydziału Łączności), w ramach której utworzono Instytut Cybernetyki Technicznej. Dyrektorem Instytutu został prof. J. Seidler, zaś jego zastępcami zostali prof. W. Szukszta i doc. T. Bartkowski. Nieco później do Instytutu Cybernetyki Technicznej włączono Uczelniany Ośrodek Obliczeniowy. Zespół pracowników dydaktycznych tego Ośrodka wszedł w skład nowo utworzonego Zakładu Maszyn Matematycznych (od r. 1979 Zakład Podstaw Informatyki), którego kierownictwo objął doc. mgr inż. Aleksander Jankowski. Kierownikiem Zakładu Automatyzacji i Obróbki Sygnałów został doc. dr inż. Zenon Boguś, zaś kierownikiem Zakładu Badań Operacyjnych i Przetwarzania Informacji został doc. dr inż. Tadeusz Bartkowski. Rok 1969 można przyjąć za powstanie zakładu dydaktycznego, który w roku 1992 przekształcił się w katedrę KASK-u

Zakład Badań Operacyjnych i Przetwarzania Informacji miał niezwykłą tendencję pączkowania. W 1972 wyłonił się z niego Zakład Teorii Systemów Informacyjnych kierowany przez prof. zw. dr hab. Wojciecha Sobczaka. Z kolei, w 1989 roku wyłonił się z niego Zakład Inżynierii Oprogramowania kierowany przez doc. dr hab. inż. Witolda Malinę. Zakład Badań Operacyjnych i Przetwarzania Informacji zmieniał wielokrotnie swoją nazwę: w 1971 roku na Zakład Przetwarzania Informacji, w 1979 roku na Zakład Systemów Liczących, oraz w 1987 roku na Zakład Systemów Komputerowych. W międzyczasie zmieniono nazwę Instytutu Cybernetyki Technicznej na Instytut Informatyki.

Z chwilą likwidacji Instytutów na bazie Zakładu Systemów Komputerowych powstały aż trzy katedry: Katedra Architektury Systemów Komputerowych (kierownik doc. T. Bartkowski, a po przejściu na emeryturę w 1997 roku kierownictwo katedry przejął prof. H. Krawczyk), Katedra Technik Programowania (prof. W. Malina) oraz Katedra Zastosowań Informatyki (prof. J. Górski). Pracownik Zakładu prof. dr hab. inż. Marek Kubale objął stanowisko kierownika Katedry Podstaw Informatyki. Wszyscy kierownicy katedr informatycznych wywodzą się z Zakładu Systemów Komputerowych.

Studia w okresie powojennym

W początkowym okresie po wojnie w latach do 1956 studia były dwustopniowe i oparte były na koncepcji studiów przedwojennych. Pierwszy stopień obejmował czteroletnie studia inżynierskie, przy czym semestr 8 przeznaczony był na pracę dyplomową. Po 7 semestrze studiów inżynierskich była możliwość kontynuowania studiów na 4 semestralnym kursie magisterskim. Semestr 4 studiów magisterskich przeznaczony był na pracę dyplomową. Łącznie studia trwały 5 i pół roku. Studia w owym okresie były bardzo intensywne. Obciążenie tygodniowe wynosiło od 42 do 46 godzin łącznie z sobotą. W sesji egzaminacyjnej było od 7 do 8 egzaminów, przy czym były to na ogół egzaminy ustne, lub pisemne oraz ustne. W początkowym okresie egzaminy były płatne. W okresie tym panował niesamowity rygor. Wszystkie jednostki dydaktyczne były obowiązkowe - wykłady, laboratoria, ćwiczenia i seminaria. Starosta roku miał obowiązek sprawdzania obecności, i w przypadku niezgodności stanu podczas kontroli ze strony dziekanatu wyciągane były surowe konsekwencje. Średnio co dwa tygodnie odbywały się Rady Pedagogiczne, na których analizowano postępy studentów. W przypadku niedostatecznych postępów delikwent został skreślony z listy studentów w trakcie semestru. W okresie tym wszystko było upolitycznione. Niepodzielnie rządziło ZMP (Związek Młodzieży Polskiej). W okresie wakacyjnym przewidziane były dwie praktyki, jedna przemysłowa i druga dyplomowa, oraz dwa cztero-tygodniowe obozy wojskowe. W okresie letnim, aby studenci się nie nudzili, były obowiązkowe akcje żniwne. Oprócz tego wykorzystywano studentów do różnych prac na terenie Uczelni, jak np. przy budowie akademików.

powyższe fragmenty  pochodzą z opracowania naukowego pt. Korzenie i historia KASK doc. dr hab. inż. Tadeusza Bartkowskiego opublikowanego w Materiałach seminarium Katedry Architektury Systemów Komputerowych (KASKBOOK), Jastrzębia Góra, 1999. Inne infotmacje na temat byłego kierownika  katedry mozna znaleść w pismie PG 9/2004  str.36 Wspomnienie o doc. T Bartkowskim "niezapomniany Bartek"